مروری بر تاریخچه حسابداری

مروری بر تاریخچه حسابداری

تعریف حسابداری

حسابداری عبارت است از ثبت، اندازه گیری، طبقه بندی، تجزیه تحلیل و گزارش اطلاعات مالی و اقتصادی به استفاده کننده‌گان به گونه‌ای که امکان تصمیم‌گیری آگاهانه را برای آن‌ها فراهم نماید. به عبارتی حسابداری به تجزیه و تحلیل رویدادهای مالی شخص یا شرکت می‌گویند. حسابداری از دسته مشاغل پرکاربرد و دارای بازار کار و آینده بسیار خوب می‌باشد و دارای ارتباط کاری تنگاتنگی با سایر مشاغل مشابه از جمله حسابرس، بازرس مالی، دفتردار، کارمند دفتری و مدیریت مالی می‌باشد.

حسابداری نیازمند مهارت های ویژه‌ای است که داشتن این مهارت‌ها به عنوان یک حسابدار الزامی می‌باشد. حسابداری یک سیستم است که در آن فرایند جمع آوری، طبقه بندی، ثبت، خلاصه کردن اطلاعات و تهیه گزارش‌های مالی و صورت‌های حسابداری در شکل‌ها و مدل‌های خاص انجام می‌گیرد تا افراد ذینفع درون سازمانی مثل مدیران و یا برون سازمانی مثل بانک‌ها، دولت و … بتوانند از این اطلاعات استفاده کنند.

حسابداری به عنوان یک نظام پردازش اطلاعات، داده‌های خام مالی را دریافت نموده آن‌ها را به نظم در می‌آورد. محصول نهایی نظام حسابداری گزارش‌ها و صورت‌های مالی است که مبنای تصمیم‌گیری اشخاص ذینفع (مدیران، سرمایه گذاران، دولت و … ) قرار می‌گیرد. حسابداری را می توان به عنوان ابزاری برای سنجش اعتبار مالی اشخاص و شکرت ها تلقی نمود.

تاریخچه حسابداری:

دفترداران مصر باستان، سوابق بسیار دقیق موجودی کالاهای انبار سلطنتی را نگه می‌داشتند. دقت این اسناد با مجازات سریع و شدید در صورت کشف محاسبه اشتباه تضمین می‌شد. باستان شناس دکتر گونتر درایر از موسسه آلمانی باستان شناسی برچسب‌های استخوانی ۵۳۰۰ ساله حکاکی شده‌ای را با علائم و متصل به کیسه‌های روغن و کتان در ابیدوس، مقبره مصری شاه عقرب کشف کرده است.

توصیف مالکان موجودی، مقدار و تامین‌کنندگان، برچسب‌هایی از دوران باستان است که به عنوان منشاء باستانی سیستم‌های شمارش شناخته شده‌اند که در نهایت به روش‌های حسابداری پیچیده‌ای که امروزه با آنها آشنا هستیم توسعه یافته‌اند. دیگر جوامع باستانی نیز از روش‌های حسابداری استفاده کرده‌اند، از جمله کاتبان بین النهرین که سوابق تجارت را بر روی لوح‌های گلی نگهداری می‌کردند. در یونان باستان، دفاتر حساب بانکداران نشان می‌دهد که آنها پول را مبادله و قرض داده و به مردم کمک می‌کردند پول نقد را از طریق بانک‌های وابسته در شهرهای دیگر انتقال بدهند. در روم باستان، حساب های دولتی و بانکی از اسناد نگهداری شده توسط سران خانواده ها نشأت می‌گرفت.

لوکاپا چولی در سال ۱۴۹۴ میلادی پایه های اصلی حسابداری را در اروپا بنا کرد و این را گمان نمی‌کرد روزی حسابداری تا این حد پیشرفت کند. تاریخچه قبل از لوکاپا چولی برمیگردد به دانشمندان پر آوازه ایرانی همچون: خوارزمی، برای اولین بار درباره مفهوم صفر، شیوه نگارش نشانه‌ای اعداد و شمارش دهدهی در رساله ” جبر و مقابله ” توضیحاتی را داد و جالب است بدانید سیستم ده‌ دهی کنونی در واقع ترجمه این رساله است که بوسیله لئونارد فیبوناچی در ایتالیا انجام گرفت و از آن طریق به دنیا معرفی شد.

پیشرفت حسابداری در اواخر قرون وسطی مدیون سوداگران است. به‌ همین دلیل سیستم‌های حسابداری به تدریج پیشرفت کرد و جایگزین سیستمهای قدیمی‌تر شد. البته نقش رشد اقتصادی را نمی‌توان نادیده گرفت. لوکاپاچولی در قرن ۱۵ میلادی رساله ای نوشت و فصلی از این رساله را به حسابداری اختصاص داد و برای نخستین بار سیستم حسابداری دو طرفه را توصیف و دفاتر اصلی حسابداری را تشریح کرد.


جای تذکر است که محمدبن محمد ابوالوفای بوزجانی در قرن دهم میلادی یعنی پنج قرن قبل از لوکاپاچولی رساله ای به نام ضروریات علم حسابداری برای کاتبان و کاسبان نوشت که راهنمای خوبی در حساب عملی بود اما متأسفانه پژوهشی درباره این کتاب صورت نگرفت در طول دو قرن بعدی تنها یک پیشرفت عمده در حسابداری دوبل اتفاق افتاد و آن تفکیک اموال شخص حاکم از حسابهای دولتی و تفکیک اموال شخصی تاجر از حسابهای تجارتخانه توسط سیمون استوین ریاضیدان هلندی بود (فرض تفکیک شخصیت) در نتیجه حساب سرمایه در سیستم حسابداری دوبل ایجاد شد. 

با توجه به پیشرفتهای انجام شده از نظر اقتصادی و اجتماعی عناصر اصلی سیستم حسابداری دوبل همچنان بدون تغییر باقی مانده است. دلیل بقای این سیستم در این فاصله طولانی، سادگی اصول، انعطاف پذیری و قابلیت آن در ثبت، انتقال و گزارش اطلاعات متنوع در قالب صورتهای قابل اعتماد و مفهوم است. البته پیشرفتهائی از نظر روشها و شیوه های حسابداری صورت گرفته است و شاخه‌هایی در حسابداری پدید آمده است اما تمام آنها مبتنی بر سیستم دوبل یا دو طرفه است. 

پدر حسابداری ایران

فضل الله اکبری در سال ۱۳۰۰ در گلپایگان چشم به جهان گشود. وی را پدر حسابداری ایران میخوانند. دکتر اکبری در اوایل دهه ۱۳۳۰ در موسسه علوم اداری و بازرگانی دانشگاه تهران مشغول به تحصیل شد و فوق لیسانس خود را در رشته علوم اداری و بازرگانی گرفت سپس برای تحصیلات تکمیلی با استفاده از بورس تحصیلی به آمریکا رفته، در دانشگاه‌های کالیفرنیای جنوبی و استانفورد ادامه تحصیل داد. وی در رشته مدیریت بازرگانی با گرایش حسابداری موفق به دریافت مدرک دکترا شد. سپس به ایران بازگشته و در موسسه علوم اداری مشغول به تدریس شد. وی در سال ۱۳۳۷ به عنوان اولین مدرس حسابداری در دانشکده حقوق دانشگاه تهران به عضویت هیئت علمی آن دانشگاه درآمد، از این رو وی را پدر حسابداری ایران می‌نامند.

انواع حسابداری

1- حسابداری مالی: 

این نوع از حسابداری را میتوان حسابداری گزارش نیز نامید. زیرا هدف اصلی در این نوع از حسابداری، تهیه صورتهای مالی اساسی می‌باشد که مورد نیاز استفاده کنندگان از این صورت‌های مالی است. شاید بتوان گفت که دلیل اصلی پیدایش این نوع حسابداری، اصل تفکیک شخصیت می‌باشد. این اصل امکان مشارکت صاحبان سرمایه ای را که به تجارت نمی‌پرداختند ممکن ساخت و به این شکل باعث رشد و توسعه بنگاه‌های تجاری شد. این نوع از مشارکت باعث پیدایش سهام و بازار بورس شد. البته دلیل اصلی ایجاد بازار بورس را می‌توان، افزایش شمار شرکتهای سهامی دانست. یکی دیگر از موضوعات اصلی که در این دوران تأثیر اساسی بر رشته حسابداری گذاشت برقراری مالیات بر درآمد بود. 

2- حسابداری دولتی:

حسابداری دولت اندیشه کنترل عمومی بر هزینه‌های دولت از اواخر قرن نوزدهم میلادی به بعد پدید آمد و دولت‌های برخی از کشورهای اروپایی مکلف شدند که درآمدها و هزینه های سالانه خود را پیش بینی و به تصویب مجلس نمایندگان برسانند و بدین ترتیب، تنظیم و تدوین بودجه دولت متداول گردید. پیدایش و رواج سیستم بودجه، سیستم حسابداری متناسبی را طلب می‌کرد که این جریان به پیدایش حسابداری دولتی به صورت رشته ای متمایز انجامید.

3- حسابداری مدیریت:

حسابداری مدیریت فرایند تهیه گزارش های مدیریتی و حساب هایی که اطلاعات مالی و آماری دقیق و به موقع را که مدیران برای تصمیم‌گیری های روزمره و کوتاه مدت درخواست می‌کنند ، ارائه می دهد. در حقیقت استفاده از دانش و مهارت حرفه‌ای در تهیه اطلاعات حسابداری به طوری که مدیریت را در شکل گیری سیاست‌ها ، در برنامه ریزی و کنترل عملیات شرکت راهنمایی و کمک نماید . برخلاف حسابداری مالی که گزارش سالانه را به طور عمده برای سهامداران تهیه می کند، حسابداری مدیریت گزارش های ماهانه یا هفتگی را برای مخاطبان داخلی سازمان مانند مدیران گروه و مدیر اجرایی تهیه می‌نماید . این گزارش‌ها به طور معمول مقدار پول نقد موجود، درآمد حاصل از فروش ، میزان سفارشات در دست ، وضعیت حساب های قابل پرداخت و حساب های دریافتی ، بدهی های برجسته ، مواد اولیه و موجودی را نشان می دهد و همچنین ممکن است نمودارهای روند، تجزیه واریانس و سایر آمارها را نشان دهد.

وظایف حسابدار:

- ثبت اسناد حسابداری در دفاتر و نرم افزار حسابداری.

- ثبت اطلاعات کارکنان و محاسبه حقوق و دستمزد ماهیانه آنها و پرداخت حقوق آن‌ها.

- تهیه و بررسی صورت‌های مالی و کسب اطمینان از درستی و انطباق آنها با قوانین و مقررات مالی و محاسباتی جاری کشور.

- محاسبه بدهی مالیاتی، تنظیم اظهارنامه مالیاتی و نظارت بر پرداخت صحیح و به موقع مالیات‌ها.

- ثبت درآمدها و هزینه‌های شرکت و کنترل حساب سود و زیان و ارائه گزارش‎های دوره ای در این خصوص به مدیریت.

- تهیه، سازماندهی و نگهداری گزارشات مالی قانونی.

- ارزیابی عملیات مالی و پیشنهاد بهترین روش‌ها به مدیری.

  - پیشنهاد روشهای کاهش هزینه، افزایش درآمد و بهبود سود.

مهارت و دانش یک حسابدار:

- قدرت آنالیز مسائل: به منظور توان تحلیل، تصمیم گیری و حل مشکلات در زمینه مسایل مالیاتی، بیمه و ...

- تلاش و وقت شناسی:  به دلیل عملیات بستن حساب‌ها در پایان سال و ارائه گزارش‌های قانونی در مواعد مقرر، حجم کار حسابداران زیاد بوده و می‌بایست کار خود را دقیق و با کیفیت انجام داده و در زمان مقرر آن را تحویل دهند.

- دقت و توجه به جزئیات: به دلیل این که حساسیت کار در حوزه مالی بسیار بالا است؛ این الزام وجود دارد که توجه زیادی به محاسبات عددی شود و از وقوع حتی کوچک‌ترین اشتباهات هم جلوگیری بعمل آید. در غیر این صورت واحد اقتصادی با مشکلات بزرگ اقتصادی و همچنین اجتماعی روبه رو خواهد شد.

- مهارت در ریاضی و فناوری اطلاعات: درس ریاضی یکی از پر کاربردترین درس‌ها در رشته حسابداری می‌باشد. هر حسابدار باید تونایی یادگیری بالایی در ریاضیات داشته باشد، همچنین می‌بایست با نرم افزارهای حسابداری آشنا باشد که به صورت فراگیر در سازمان‌ها استفاده می‌شود.

- تسلط بر ادبیات فارسی: یک حسابدار باید بر قواعد زبان فارسی مسلط باشد این موضوع می‌تواند در تهیه گزارش‌هایی مناسب از پیش آمدن مشکلات مختلف جلوگیری کند.









نظر شما

نظرات (0) نظر

اولین نظر را شما ثبت کنید!